Çalışanlar ve sendikaları, öğrenciler, barınma hakkı ve iklim aktivistleri ile çok sayıda başka kesim, hükümetlerin politikalarına duydukları öfkeyi sokaklara taşıyor.
Sendikalar, Almanya’da işgücü piyasasının kuralsızlaştırılmasını, sağlık hizmetlerine ve sosyal güvenlik sistemine yönelik saldırıları protesto ediyor.
Benzer protesto ve grevler Hollanda’da başarıyla sonuçlandı. Hükümet, sosyal güvenlik, sağlık hizmetleri ve diğer hizmetlerden 6 milyar avro kesinti yapılmasını öngören planlarını geri çekeceğini açıkladı.
Fransa’daki sendikaların 300.000’den fazla kişinin katıldığı ulusal grev ve gösterilerine destek vermek için oradaydık. Paris’teki yürüyüşte yaklaşık 10.000 itfaiyeci de yer aldı. Okulların fiziksel koşulları giderek kötüleşirken ve öğretmen açığı nedeniyle sınıflar öğretmensiz kalırken, öğrenciler ve öğretmenler de eğitime yatırım yapılması talebiyle protestolara katıldı. Sendikalar, öğrencileri polis şiddetine karşı korumaya yardımcı olmak amacıyla 6 Ekim’de düzenlenen öğrenci protestolarına destek verdi. Sendika konfederasyonları şimdi 5 Kasım’da kamu hizmetleri, istihdam, eğitim ve sanayi alanlarını kapsayan ulusal bir genel grev ilan etti.
Letonya’da sağlık ve sosyal hizmetler sendikası, seçimlerden hemen önce, 29 Eylül’de Riga’da sokaklara çıktı ve hükümeti talepleri konusunda sorguladı. Sendika, personel açığını ve çökmekte olan kamu sağlık sistemini ele almak için daha fazla yatırım ve daha yüksek ücret talep ediyor.
Portekizli sendikalar, 2 Ekim’de daha yüksek ücret ve düşük kademe sınıflarında çalışan işçilerin yaptıkları işin tanınması talebiyle başarılı bir kamu hizmetleri grevi düzenledi.
Sırbistan’daki öğrenci hareketi faaliyetlerini sürdürüyor. Hareket, ekim ayının sonunda yapılacak seçimler öncesinde siyasi bir güce dönüşürken yaklaşımını “sokaklarda, meydanlarda ve mahallelerde olmak” şeklinde tanımlıyor. Yolsuzluğun sona erdirilmesi, kırsal bölgeler de dâhil olmak üzere sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi, vergi idarelerinin kapasitesinin artırılması ve işgücü piyasası politikalarının iyileştirilmesi konularında politikalar geliştiriyor.
İklim ve barış aktivistleri, FNV Gençlik ve FNV Dayanışma Ağı’nın desteğiyle 27 Eylül’de Amsterdam’da sokaklara çıktı. Sendikaların da katılacağı benzer büyüklükte bir iklim koalisyonu gösterisi 11 Ekim’de Brüksel’de düzenlendi. EPSU, Belçika’daki sendikaların ve iklim koalisyonunun daha fazla yatırım yapılması ve iklim değişikliğiyle mücadelenin öncelik hâline getirilmesi çağrısına katıldı.
Belçika’da, kemer sıkma önlemlerine karşı farklı sektörleri kapsayan ulusal bir protesto günü 9 Ekim’de düzenlendi. Kamu sektörü sendikalarından biri, 12 Ekim’de kemer sıkma önlemlerine karşı grev tertipledi. Diğer sendikalar ise insanların kamu hizmetleri olmadan yaşayamayacağını vurgulamak ve kemer sıkma politikalarına karşı çıkmak amacıyla bir imza kampanyası başlatacak.
İrlanda’daki sendikalar, 30 Eylül’de iş yavaşlatma eylemlerine başladı. Eylemler giderek sağlık, eğitim, kamu idareleri ve diğer kamu hizmetlerini de kapsayacak şekilde genişliyor. Genel kamu hizmetleri grevlerinin 14 ve 21 Ekim’de yapılması planlanıyor. Sendikalar, konut krizi başta olmak üzere toplumun karşı karşıya olduğu büyük sorunlara yönelik somut adımlar atılmasını ve yükselen kiralar ile enflasyonun etkilerini telafi etmek üzere ücretlerin artırılmasını talep ediyor.
CGIL ile La Via Maestra koalisyonundan oluşan geniş bir ittifak, 17 Ekim’de Roma’da sokaklara çıkacak. Başlıca talepleri arasında ücretlerin artırılması, kamu hizmetlerine yatırım yapılması, sağlık ve eğitim alanlarındaki acil sorunların çözülmesi için adımlar atılması, iklim değişikliğiyle mücadele edilmesi ve savaş ekonomisine karşı çıkılması bulunuyor.
Yunanistan’da doktorlar ile okul öncesi ve ilköğretim alanlarında çalışan öğretmenler, 21 Ekim’de greve gidecek. Kamu hizmetlerindeki kriz derinleşirken personel, ücretler ve kaynak yetersizliği yine uyuşmazlığın merkezinde yer alıyor. Sağlık çalışanları federasyonu POEDIN de aynı konular etrafında kasım ayında büyük bir eylem düzenlemeyi planlıyor.
Ayrıca Avrupa’nın dört bir yanından itfaiyeciler, EPSU tarafından düzenlenecek bir gösteri için 3 Kasım’da Brüksel’de bir araya gelecek. Daha fazla personel, daha iyi koruma ve görevlerini güvenli biçimde yerine getirebilmeleri için gerekli yatırımların yapılmasını talep ediyorlar.
İspanya’da konut krizi, sendikaların da destek verdiği büyük protestolara yol açtı. Protestolar, 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın evinden tahliye edilmesinin ve sağcı ve aşırı sağcı partilerin konut krizini çözmeye yönelik önlemler üzerinde uzlaşmayı reddetmesinin ardından gerçekleşti. Maricarmen Abascal ne yazık ki daha sonra hayatını kaybetti. EPSU’ya bağlı sendikalar ve konfederasyonlar şimdi 11 Kasım’da bir genel grev düzenlemeyi planlıyor.
Bu protestoların ve giderek büyüyen öfkenin temelinde, toplumlarımızda derinleşen ve artan eşitsizlikler yatıyor. Servetin ve gücün belirli ellerde toplanması sorununa çözüm üretilmiyor. Bu durum demokrasilerimizi yozlaştırıyor. Bunun en açık örneklerinden birini, Musk’ın ara seçimlerin sonuçlarını etkilemek amacıyla milyonlarca dolar harcadığı ABD’de görüyoruz.
Kamu hizmetleri ve kamu emeklilik sistemleri yeterli kaynaklardan yoksun bırakılıyor. İklim değişikliği, konut krizi ve sanayi politikası gibi büyük sorunların çözümüne yönelik önlemlere yeterince yatırım yapılmıyor.
Görünüşe göre Volkswagen gibi şirketler, çözüm bulmak için sendikalarla masaya oturmak yerine toplu iş sözleşmelerini feshetmeyi, yeniden yapılanmayı ve ucuz işgücüne dayanmayı daha fazla fırsat olarak görüyor. Üst düzey yöneticiler ve hissedarlar için yüksek kâr hedefleri önemini koruyor.
Bunlara dijital teknolojilerin işler ve toplum üzerindeki etkilerine ilişkin ciddi belirsizlikleri, çevresel tahribatı ve iklim değişikliğini, uluslararası kurumların ve uluslararası hukukun aşındırılmasını da eklemek gerekiyor. Örneğin ABD, yolsuzlukla mücadele konusunda Avrupa ile iş birliğinden çekildi. AB ise İsrail’in Filistin’i işgaline ve yıkıma uğratmasına, ayrıca uluslararası hukuku ihlal etmesine karşı yeterli bir yanıt veremedi. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığı da etkisini sürdürmeye devam ediyor.
Hem işyerlerinde hem de toplumda haklarımız ve demokrasi için verdiğimiz mücadelede kritik bir dönemeçteyiz.
Aşırı sağ, göçmen işçileri, LGBT+ topluluğundaki insanları ve diğer kesimleri suçluyor. Hiçbir çözüm ya da daha iyiye yönelik bir değişim programı sunmadan insanları günah keçisi ilan ediyor.
ETUC İcra Kurulu 6 ve 7 Ekim tarihlerinde Oslo’da toplandı.
İcra Kurulunda genel vurgu Avrupa Komisyonunun politikaları şirketlerin çıkarlarını gözetiyor olduğuydu. Kuralsızlaştırma ve şirketlere yasa ve düzenlemeleri aşmaları için daha fazla alan açılması gibi olumsuz birtakım eylemleri Avrupa Komisyonunun yasama çalışmalarına yön verdiği ise altı çizilmesi gereken bir başka vurgu idi. Bu yaklaşım, çalışanların ve toplumlarımızın karşı karşıya olduğu sorunlara çözüm getirmediği ise özellikle dile getirildi.
Etuc İcra Kurulunun düzenlendiği Norveç’de hükümet bütçesi 7 Ekim’de açıklandı. Belediyelere bazı ek kaynaklar ayrılmış olmasına rağmen, personel sorunlarının çözümü için ilave kaynak sağlanmasına yönelik sendika talepleri karşılanmadı. Sendikalar şimdi hükümetle kapsamlı görüşmeler yapacak.
Komisyonun rejim önerilerinin çalışma yasalarını, çevre koruma hükümlerini ve vergi yükümlülüklerini aşmak için önemli bir araç hâline gelebileceği gerçeği giderek daha açık biçimde görülüyor.
Ne yazık ki, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosundaki birçok kişi bu kaygıları ele almaya istekli değil; bunun yerine daha da neo-liberal bir düzenlemeyi savunuyorlar.
Utøya katliamını anmak
Avrupa sendikaları, ETUC Yürütme Komitesinin yakın zamanda gerçekleştirdiği toplantı sırasında Utøya Adası’nı ziyaret etti. Ada, Norveç sendikalarının, sosyal demokrat partinin ve toplumsal hareketlerin gençlik örgütleri tarafından düzenlenen siyasi festivaliyle tanınıyor. Burası, üst düzey sendika ve parti yöneticilerinin de sorularla karşı karşıya kaldığı, tartışma ve fikir alışverişine açık bir mekân.
22 Temmuz 2011’de aşırı sağcı bir terörist, Oslo’daki bir hükümet binasını bombaladıktan sonra adaya gitti ve çoğu genç olmak üzere 69 kişiyi öldürdü.
Olayın yaşandığı yeri ziyaret etmek ve gençlerin ve ebeveynlerin bıraktığı mesajları okumak son derece sarsıcıydı. Bununla birlikte, gençlerin adayı bu karanlık geçmişin ardından yeniden sahiplenmiş olduğunu görmek de umut vericiydi. Ada bugün aşırı sağa karşı direnişin, demokratik ilkelerin ve özgür tartışmanın mekânı olarak kutlanıyor.
ETUC Utøya bildirisi aracılığıyla Avrupa’daki sendikaların geçmişi unutmamaya ve aşırı sağla mücadele etmeye kararlı olduğunu ilan etti.
Avrupa Parlamentosu, İş Kaynaklı Strese İlişkin Yasal Düzenleme Talebini Destekledi
Avrupa Parlamentosu, binlerce hastalık ve ölüm vakasının önlenmesi için gerekli olan, psikososyal risklere ilişkin bağlayıcı AB mevzuatı talep eden sendika kampanyasına bugün güçlü destek verdi.
Genel Kurulda yapılan oylamada Avrupa Parlamentosu üyeleri (AP üyeleri), Estelle Ceulemans tarafından hazırlanan ve Avrupa Komisyonunu “işle bağlantılı psikososyal riskler, stres ve işyerinde ruh sağlığı” konusunda harekete geçmeye çağıran bir yasama raporunu destekledi.
Oylama, Avrupa Komisyonunun yakında açıklanacak Kaliteli İşler Yasası (Quality Jobs Act) kapsamında psikososyal risklere ilişkin atması gereken adımları hazırladığı kritik bir dönemde gerçekleştirildi.
Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC), istişare sürecine verdiği yanıtta, Avrupa’da bugün karşı karşıya olduğumuz sorunun boyutlarıyla ancak bağlayıcı mevzuatın başa çıkabileceğini açıkça ortaya koydu:
• İşyerindeki stres, AB ve Birleşik Krallık’ta yılda 10.000’den fazla ölüme neden oluyor.
• İşyerindeki stres, günümüzde tüm depresyon vakalarının %40’ından fazlasını oluşturuyor.
• AB’deki işyerlerinin %40’ından azında psikososyal riskleri önlemeye yönelik eylem planları bulunuyor.
• Avrupa ekonomisi, işle bağlantılı depresyon nedeniyle yılda 620 milyar avro kaybediyor.
• Şirketlerin her 10’undan 9’u, iş sağlığı ve güvenliğine yönelik adımları yasal bir yükümlülük olduğu için atıyor.
ETUC Genel Sekreteri Esther Lynch konuya ilişkin şunları söyledi:
“Stres ve tükenmişlik, kişisel başarısızlıkların sonucu değildir. Bunlar; bitmek bilmeyen baskının, yönetilemez hedeflerin ve korkuya dayalı yönetim anlayışının, sürekli ulaşılabilir olma beklentisiyle daha da ağırlaşan güvencesiz çalışma koşullarının ve çalışanların her hareketini izleyen algoritmaların sonucudur.
“Yasa, çalışanları tehlikeli makinelerden ve zehirli kimyasallardan açıkça koruyor. Artık hukukun ve uygulamaların, tüm çalışanları işin tehlikeli biçimlerde örgütlenmesinden korumasının zamanı çoktan geldi. Her 10 şirketten 9’unun iş sağlığı ve güvenliği konusunda adım atmasının nedeni yasal zorunluluktur. Gönüllü rehberlik uygulamalarının başarısız olmasının temel nedeni de tam olarak budur.
“Artık top Avrupa Komisyonunun sahasında. Kaliteli İşler Yasası, psikososyal risklere ilişkin bir direktif içermelidir. Bunun altında kalacak her türlü düzenleme, bedelini sağlıklarıyla ödeyen çalışanları hayal kırıklığına uğratacaktır.”
EPSU Genel Sekreteri Jan Willem Goudriaan ise şunları söyledi:
“Psikososyal riskler önlenebilir. Kronik personel yetersizliği, aşırı iş yükü, uzun çalışma saatleri ve işyerinde şiddet, kamu hizmetlerinde çalışmanın kaçınılmaz bir parçası değildir. Bunlar, işverenlerin ve hükümetlerin önlemekle sorumlu olduğu örgütsel risklerdir.
“Bu konu özellikle sağlık ve sosyal bakım alanlarında acil önem taşıyor. Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) en son bulguları, her üç doktor ve hemşireden yaklaşık birinin depresyon veya kaygı belirtileri bildirdiğini, her on kişiden birinin ise pasif intihar düşünceleri yaşadığını gösteriyor.
“Avrupa, ciddi bir kamu hizmetleri kriziyle karşı karşıya. Ağır personel açığı, çalışanlar ve hizmetler üzerindeki baskıyı giderek artırıyor. Psikososyal risklere ilişkin bağlayıcı AB kuralları, bu kısır döngüyü kırmanın temel unsurlarından biridir. Bu kurallar; aşırı iş yükünü ve güvenli olmayan personel düzeylerini önlemeye, çalışma koşullarını iyileştirmeye ve özellikle sağlık ve sosyal bakım hizmetlerinin, acilen ihtiyaç duydukları çalışanları işe alıp elde tutmalarına yardımcı olacaktır.
“Psikososyal risklerin önlenmesi yalnızca çalışanların sağlığının korunması açısından değil, Avrupa halkına kaliteli sağlık, bakım ve kamu hizmetleri sunulmasının güvence altına alınması açısından da hayati önem taşıyor.”
Eurocadres Genel Sekreteri Nayla Glaise de şunları söyledi:
“Avrupa Parlamentosunun Komisyonu psikososyal riskler konusunda harekete geçmeye bir kez daha çağırmasını memnuniyetle karşılıyoruz.
“Berlaymont’tan (Avrupa Komisyonunun Brüksel’deki merkezi) yıllardır gelen sonuçsuz yanıtlar nedeniyle bu riskler işyerlerinin %80’inden fazlasında yaygın hâle geldi; tükenmişlik ve hastalık izni oranları ise son derece yüksek seviyelere ulaştı.
“Rekabet gücünü takıntı hâline getirmiş bir Komisyon, hasta çalışanların sanayileri kurtaramayacağını kabul etse iyi olur.
“Psikososyal risklere ilişkin bir direktife acilen ihtiyacımız var. Bu yalnızca sendikaların ve uzmanların talebi değil, aynı zamanda Avrupa vatandaşlarının seçilmiş temsilcilerinin de talebidir.”
Avrupa Parlamentosu önünde “Yeter Artık: AB Inc.’i Düzeltin ya da Batırın! Kaliteli İşler İçin Ayağa Kalkın!” eylemi
24 Eylül’de EPSU, “Yeter Artık: AB Inc.’i Düzeltin ya da Batırın! Kaliteli İşler İçin Ayağa Kalkın!” sloganıyla düzenlenen mitinge katıldı. EPSU; ETUC, ACV-CSC, FGTB-ABVV, SYNOVA ve çok sayıda diğer Avrupalı sendika temsilcisiyle birlikte, Brüksel’de Avrupa Birliği Konseyi ve Avrupa Komisyonu binalarının önünde söz konusu öneriyi protesto etti.
Rekabet Edebilirlik Konseyi içeride AB Inc. önerisini görüşürken, Avrupa genelindeki sendikalar dışarıda birleşerek açık bir mesaj verdi: AB Inc.’in, çalışanların uğruna mücadele ederek kazandıkları hakları zayıflatmasına izin vermeyecekler.
“28. rejim”, yenilikçilik yerine kuralsızlaştırmayı teşvik ediyor.
Avrupa Komisyonu, sınır ötesi faaliyetleri uyumlaştırmayı amaçlayan ortak bir Avrupa şirket çerçevesi oluşturmak üzere AB Inc. önerisini Mart 2026’da sundu. AB Inc., 27 üye devletin mevcut şirket rejimlerine ek olarak uygulanacak bir “28. rejim” olarak, ulusal şirket türlerinin yanında yer alacak.
Girişimlerin ve büyüme aşamasındaki şirketlerin rekabet gücünü ve yenilikçilik kapasitesini artırma hedefiyle sunulan öneri; kayıtlı merkezin serbestçe seçilmesini ve internet üzerinden hızlandırılmış kayıt işlemlerini içeriyor. Ancak bu düzenlemelerin açıkça sosyal damping uygulamalarına yol açması ve etik dışı hareket eden şirketlerin her türlü suistimaline imkân tanıması bekleniyor.
Öneri, çalışma yaşamına ilişkin temel meseleleri ele almakta yetersiz kalıyor ve şirketlerin kendileri için en avantajlı düzenlemeleri seçmelerinin önünü açıyor. Bu durum; çalışanların haklarını, istihdam standartlarını, toplu pazarlığı ve çalışanların şirket yönetim kurullarında temsil edilmesini zayıflatma riski taşıyor. Basitleştirilmiş kayıt süreci ayrıca vergi kaçakçılığı ve kara para aklama açısından açıklar yaratıyor.
Şirketlerin büyüklüğü, yaşı veya faaliyet gösterdiği sektör bakımından herhangi bir sınırlama öngörülmediğinden, 28. rejim gerçekte her türlü şirketin ulusal kuralları aşmasına olanak sağlayabilir.
Bu çerçeve, standartları uyumlaştırmak yerine çalışanların hakları pahasına daha fazla kuralsızlaştırma riskini beraberinde getiriyor.
Sağlık ve sosyal hizmetleri koruyun.
EPSU, önerinin reddedilmesini; bunun mümkün olmaması hâlinde ise gerekli tüm çalışma yaşamı güvencelerinin sağlanmasına ek olarak sağlık ve sosyal hizmetlerin önerinin kapsamı dışında tutulmasını talep ediyor.
Sağlık ve sosyal hizmetler güçlü bir kamu denetimi gerektiriyor. Katı düzenlemeler bulunmadığında bu alanlar, sömürü ve suistimal açısından ciddi risklerle karşı karşıya kalıyor.
EPSU, Hukuk İşleri Komitesinin (JURI) taslak raporunun ekinde belirli sektörlerin kapsam dışında bırakılmasına yönelik hükümlere yer verilmesini memnuniyetle karşılıyor.
Bu gereklilik, İstihdam ve Sosyal İşler Komitesinin (EMPL) 11 Eylül tarihli görüşünde de ele alınıyor. Söz konusu görüş, bakım hizmetlerini kapsam dışında bırakıyor ve sosyal taraflarla iş birliği içinde ilave yüksek riskli sektörlerin belirlenmesine olanak tanıyor.
Genel olarak, sağlık ve sosyal hizmetler kapsamındaki tüm faaliyetler (NACE 86, 87 ve 88) Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması (NACE) kodları kullanılarak önerinin kapsamı dışında tutulmalıdır.
Öneri oylama aşamasına ilerliyor.
Sektörel sınırlamaların yanı sıra EMPL Komitesinin görüşü; kayıtlı merkez ile ekonomik faaliyetin yürütüldüğü yer arasında bağlantı kurulması, düzenlemenin kapsamının girişimler ve büyüme aşamasındaki şirketlerle sınırlandırılması, çalışma haklarının ve çalışanların karar alma süreçlerine katılımının güvence altına alınması gibi önemli değişiklikler de içeriyor.
EMPL Komitesinin görüşü JURI Komitesine sunuldu. JURI Komitesi, 8 Ekim’de yapılması beklenen oylama öncesinde öneriyi görüşmeye devam ediyor. Avrupa Parlamentosu Genel Kurulundaki oylamanın ise Ekim ayının sonunda veya Kasım ayının başında yapılması ve hemen ardından üçlü müzakerelerin (trilogue) başlaması bekleniyor.
EPSU, mevcut kuralsızlaştırma politikalarına karşı Avrupa genelindeki çalışanlarla ve sendikalarla dayanışma içinde olduğunu vurguluyor. AB Inc. girişimi, on iki Omnibus paketiyle birlikte, ekonomik büyüme adına çalışma yaşamına ilişkin ve sosyal koruma standartlarını zayıflatmak için kullanılmamalıdır.
Bir sonraki eylem 20 Ekim’de Strazburg’da düzenlenecek.
EPSU, Avrupa Birliği kurumlarına çağrıda bulunuyor: AB Inc.’i düzeltin ya da tamamen rafa kaldırın! Mevcut öneri, sosyal dampinge kapı aralamaktan ve çalışanların haklarını zayıflatmaktan başka bir sonuç doğurmamalıdır.
