Avrupa: Asgari ücretler, toplu sözleşmeyle belirlenen ücretlere yaklaşıyor

Avrupa Yaşam ve Çalışma Koşullarını İyileştirme Vakfı – Eurofound tarafından yayımlanan yeni bir analize göre, ulusal asgari ücretler 2026 yılında AB genelinde, özellikle Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde, önemli ölçüde arttı.

Ulusal asgari ücret uygulamasına sahip 22 AB ülkesinin çoğunda, enflasyonun üzerinde artışlar gerçekleştirildi. En yüksek artışlar Slovenya, Bulgaristan, Slovakya, Litvanya ve Macaristan’da kaydedildi. Eurofound, ücretlerin yeterliliğinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler de dâhil olmak üzere AB Asgari Ücret Direktifinin, bu artışların önemli itici güçlerinden biri olduğunu belirtiyor.

Birçok düşük ücretli sektörde yasal asgari ücretler, toplu sözleşmelerle belirlenen ücret tabanlarından daha hızlı arttı. Bu durum, yasal asgari ücretlerle toplu sözleşmeyle belirlenen ücretler arasındaki farkın daralmasına yol açarken, ücret yapılarının sıkışmasına ve beceri, sorumluluk ve deneyime dayalı ücret farklılıklarının azalmasına neden olabilir. Bu gelişme aynı zamanda yeterli asgari ücret politikaları ile güçlü toplu pazarlığın birlikte ilerlemesi gerektiğini de gösteriyor.

Ülkeler arasında önemli farklılıklar devam etmesine rağmen, daha düşük ücret seviyelerine sahip Üye Devletlerdeki daha hızlı artışlar, AB genelinde asgari ücretlerin kademeli olarak birbirine yaklaşmasını sürdürdü.

Avrupa: Esnek çalışma daha uzun çalışma saatlerini beraberinde getiriyor

Avrupa Kamu Hizmetleri Sendikası – EPSU tarafından Avrupa ülkeleri için yayımlanan bir değerlendirmeye göre, esnek çalışma çalışanların özerkliğini ve iş-yaşam dengesini iyileştirebilse de daha uzun çalışma saatleri, düzensiz çalışma programları ve sürekli erişilebilir olma baskısı gibi riskleri de beraberinde getiriyor. Bu bulgular, Eurofound tarafından çalışma süresinin niteliğine ilişkin hazırlanan yeni bir rapora dayanıyor.

2024 yılında AB’de her beş çalışandan biri uzaktan çalıştı veya çalışma saatleri üzerinde kontrol sahibi oldu. Bununla birlikte, uzaktan çalışanların, yalnızca işverenlerinin işyerinde çalışanlara kıyasla fazla mesai yapma, boş zamanlarında çalışma ve yeterli dinlenme süresine sahip olmama olasılıklarının daha yüksek olduğu görüldü.

Çalışma saatleri dışında sık sık iletişim kurulması, stres, ruh sağlığı ve iş-yaşam dengesi üzerinde en güçlü olumsuz etkiye sahip faktörler arasında yer aldı. Yüksek iş yükü de çalışma süresinin kalitesinin düşük olmasının başlıca nedenlerinden biri olarak öne çıktı.

Eurofound; çalışma süresine ilişkin kuralların daha güçlü biçimde uygulanması, çalışma saatleri dışında çalışanlarla iletişim kurulmasını önleyecek tedbirlerin alınması ve aşırı iş yüklerinin gözden geçirilmesi çağrısında bulundu. Ayrıca çalışma saatleri, erişilebilirlik, iş yükü ve bağlantıyı kesme hakkı konusunda açık kurallar oluşturulmasında toplu pazarlığın önemli bir rol oynayabileceğine dikkat çekti.

Avrupa: Mevcut mevzuat kapsamında emeklilik yaşlarının yükselmesi bekleniyor

OECD tarafından 32 ülkeyi kapsayan hesaplamalara göre, mevcut emeklilik mevzuatının yürürlükte kalması hâlinde önümüzdeki on yıllarda Avrupa ülkelerinin çoğunda emeklilik yaşı yükselecek. AB genelinde normal emeklilik yaşının erkeklerde 64,7’den 66,7’ye, kadınlarda ise 64’ten 66,6’ya çıkması bekleniyor.

OECD, 2024 yılında emekli olan çalışanlarla aynı yıl 22 yaşında işgücü piyasasına giren kişileri karşılaştırdı. Hesaplamalarda, ikinci grubun mevcut mevzuat kapsamında tam emeklilik hakkına ne zaman ulaşacağı belirlendi. Hesaplamalara, emeklilik yaşı ile öngörülen yaşam beklentisi arasındaki bağlantılar da dâhil olmak üzere, ulusal emeklilik sistemlerinde hâlihazırda uygulanmakta olan mekanizmalar yansıtıldı. Dolayısıyla bu hesaplamalar, hükümetlerin gelecekte alacağı kararları tahmin etmekten ziyade mevcut kuralların olası etkisini ortaya koyuyor.

Mevzuatta yer alan yaşam beklentisi bağlantısının uygulanmaya devam etmesi hâlinde, Danimarka 74 yaş ile Avrupa’daki en yüksek emeklilik yaşına sahip ülke olacak. Emeklilik yaşı Estonya’da 71’e, İtalya, Hollanda, İsveç ve Kıbrıs’ta ise 70’e ulaşacak.

İtalya, AB’deki en büyük artışlardan birini yaşayacak; normal emeklilik yaşı hem kadınlar hem de erkekler için 70’e yükselecek. İtalya’da kadınların emeklilik yaşı 6,2 yıl, Güney Kıbrıs’ta 5 yıl, Romanya ve Avusturya’da ise 4 yıldan fazla artacak. Buna karşılık Polonya, kadınlar için 60 yaş ile AB’deki en erken emeklilik yaşını koruyacak.

OECD ayrıca, 20–64 yaş arasındaki her 100 kişiye karşılık 65 yaş ve üzerindeki kişi sayısının, 2025’te 33 iken 2050’de 52’ye yükseleceğini tahmin ediyor.

Avrupa: Avrupa Sendikalar Enstitüsü – ETUI’ın hazırlamış olduğu rapor, toplu pazarlık üzerindeki baskılara dikkat çekiyor

Avrupa Sendikalar Enstitüsü – ETUI ile Avrupa Sendikalar Konfederasyonu – ETUC tarafından ortaklaşa hazırlanan 2026 tarihli ‘Avrupa’da Çalışma Hayatına dair Kıyaslamalı Değerlendirme’ başlıklı rapor, Avrupa’nın stratejik özerkliğinin yetersiz yatırım, işgücü piyasasındaki baskılar ve zorlanan sosyal güvenlik sistemleri nedeniyle tehdit altında olduğu uyarısında bulunuyor.

Raporda; büyümenin yavaşlaması, imalat sektöründeki istihdamın gerilemesi, karbondan arınma sürecinin duraklaması ve artan konut, ulaşım ve hizmet maliyetleri nedeniyle hane bütçelerinin giderek daha fazla sıkışması öne çıkıyor. Daha da önemlisi, son dönemdeki ücret artışlarına rağmen, birçok ülkede reel ücretler hâlâ pandemi öncesindeki seviyelerin gerisinde bulunuyor.

Bu faktörler sektörler genelinde gerilimleri artırıyor ve ücretler, personel sayıları ve çalışma koşullarına ilişkin toplu pazarlık süreçlerini doğrudan etkiliyor. Durum; düşük verimlilik, yaşlanan işgücü, güvencesiz istihdam, büyüyen cinsiyet eşitsizlikleri ve AB’nin sosyal mevzuatının tam olarak uygulanmaması gibi sorunlarla daha da ağırlaşıyor.

Rapor, dijital ve yeşil dönüşümlerin yönetilmesinin kapsamlı bir politika değişikliği gerektirdiğini savunuyor. Aynı zamanda sendikalara; enflasyona, düşük verimlilik gerekçelerine ve kötüleşen çalışma koşullarına karşı mücadelede kullanabilecekleri veri ve kanıtları sağlıyor.

Dünya: Reel ücretler hâlâ baskı altında

OECD tarafından yayımlanan 2026 İstihdam Görünümü ‘ne (Employment Outlook 2026) göre, 2026 yılında reel ücretlerde artış devam etmesine rağmen, birçok OECD ülkesinde reel ücretler hâlâ enflasyon krizinde kaybedilen satın alma gücünü yeniden kazanabilmiş değil.

2026’nın ilk çeyreğinde incelenen ülkelerin neredeyse tamamında yıllık reel ücret artışı pozitif gerçekleşti. Ancak toparlanma ivme kaybediyor: Ortalama reel ücret artışı bir önceki yılki %2,7 seviyesinden %2,2’ye gerilerken, ülkelerin üçte ikisinde artış hızı 2025’e kıyasla daha düşük oldu.

Bu yavaşlama önem taşıyor; çünkü önceki dönemde yaşanan kayıplar henüz telafi edilmiş değil. İncelenen 37 ülkenin 13’ünde, çalışanların satın alma gücü hâlâ enflasyon dalgası öncesindeki seviyesinin altında bulunuyor. Çekya, Danimarka, İtalya ve İsveç’in de aralarında bulunduğu bazı ülkelerde reel ücretler 2021’in başındaki seviyenin hâlâ %2’den fazla altında. İtalya’da ise reel ücretler %6,1 daha düşük seviyede kaldı.

Toplu sözleşmeler yoluyla belirlenen ücretler de incelenen ülkelerin neredeyse tamamında hâlâ enflasyon öncesindeki seviyenin altında bulunuyor. OECD, toparlanmanın gecikmesini kısmen toplu pazarlık süreçlerinin zamanlamasına ve toplu sözleşmelerin imzalanması ile ücret artışlarının uygulanması arasındaki zaman farkına bağlıyor. Bununla birlikte OECD, birbirini izleyen toplu pazarlık süreçlerinin kriz sırasında kaybedilen satın alma gücünün giderek daha büyük bir bölümünü telafi ettiğini belirtiyor.

Asgari ücretler ise daha güçlü bir performans gösterdi. Ulusal asgari ücret uygulamasına sahip OECD ülkelerinin neredeyse tamamında reel yasal asgari ücretler 2021 seviyesinin üzerine çıktı ve bu durum en düşük ücretli çalışanların korunmasına katkı sağladı. Bununla birlikte, asgari ücretlerdeki artış da 2026 yılında yavaşladı ve yeniden yükselen enerji fiyatları, genel ücretlerdeki toparlanmayı tehdit etmeye başladı.